Tek Şahidim Bu Ses Kaydı…
Hanifi Sever

Tek Şahidim Bu Ses Kaydı…


Günümüz kriminal yeniliklerle “her temas bir iz bırakır” (E. Locard) ifadesi değişikliğe uğramıştır. Örneğin, bilişim sistemlerinin gelişmesi ile “her tık bir iz bırakır” sloganı klişe haline gelmiştir.

Adli Bilimlerde önemli olan husus, görülmeyen bir izi ortaya çıkarmak ve onu teşhis edebilmektir. Parmak izi, ayak izi, kulak izi, diş izi derken, bugün dokunulması imkansız olan seslerin de izlerini yakalar hale geldik. Bu nedenle Locard’a atfen, “her ses ardında bir iz bırakır” demek yanlış olmayacaktır.

Günümüzde pek çok vakada ses kayıtları delil olarak öne sürülmektedir. Özellikle tehdit, cinsel taciz, hakaret, iftira gibi basit suçların yanında organize suç ve terör eylemlerinde de ses incelemeleri önemli bir yer teşkil etmektedir.

Türkiye’de son on beş yılda ciddi bir çalışma alanı haline gelen adli ses incelemeleri için kimi uzmanlar adli dilbilim demektedirler. Önceleri ben de bu ifadeyi doğru buluyor iken, zaman içerisinde adli ses incelemelerinin sadece insan konuşmaları için değil, doğadaki diğer seslerin de tanımlanmasında kullanılabileceğini fark ettim. Örneğin, ses kayıtları esnasında arkadan duyulan motor sesi, araç sesi, silah sesi, anonslar ve ezan sesinin dahi adli tahkikatlara konu olabileceğini fark ettik.

Adli Ses İncelemelerinde esas olan, suça ait soyutluğu, somutlaştırmaktır. Bunun için, ses uzmanları öncelikle ses kaydını işitsel olarak dinlerler ve dilbilimsel olarak bir profil çıkartırlar. Sonrasında, şüpheli şahsa ait ses örneklerinin alım işlemi gerçekleştirilir. Tıpkı mukayese parmak izi verir gibi, uzmanın belirlediği metin şüpheli şahsa söyletilir. İkinci kısımda görsel incelemeler yapılır. Yani, suç delili ses kaydı ile mukayese ses kaydı bilgisayar ortamında karşılaştırılır.

1343030780_voilacapture345.gif 

Bilgisayar programları vasıtasıyla çıkartılan sesin izi üzerinde parmak izinde olduğu gibi çeşitli karakteristik bölgeler belirlenir. Böylelikle, adli soruşturmaya esas olan ses kaydında konuşan kişinin tespiti mümkün olmaktadır.

Kimi zaman suçlular ses kayıtlarında telefon ahizesine mendil koyarak, fısıldayarak ya da dijital programlar kullanarak seslerini değiştirmeye çalışmaktadır. Bu beyhude çabanın sonucunda sesin karakteristiklerinde bir değişiklik meydana gelmemektedir. Tabiî ki bu teşebbüslerin en önemli sonucu uzmanın iş yükünü arttırmaktır.

Suça ait ses kayıtlarının kalitesizliği kimi zaman problem olmaktadır. Kayıt iyileştirme ve ses düzeltme işlemlerinin de yapılabildiği adli ses laboratuarlarında suçlu kişilerin tespit edilmesi ile ilgili büyük adımlar atılmaktadır. Ama bu sistem içerisindeki en büyük sorun ülkemiz gerçeğidir: ses uzmanlarının seçilmesi…

Ses kayıtlarından suçun zamanına dair önemli bulgular elde edilebilmektedir. Örneğin, art gürültü incelemelerinde sıklıkla çeşitli kurumlara ait anonslar, vasıta sesleri (tren, vapur vb.) ya da ezan sesi duyulabilmektedir. Özellikle otogar, gar, havalimanı gibi yerlerde yapılan anonsların hangi saatte, hangi maksatla yapıldığı kayıtlıdır. Vapur ve tren gibi sefer saatleri standarda bağlanmış vasıtaların hareket saatleri ve güzergahları da belirlidir. Ayrıca, camilerde okunan ezanın her vakte göre makamları farklıdır. Örneğin sabah ezanı saba makamında ve yavaş okunmaktadır. Bu ve buna benzer ipuçlarından yola çıkılarak suç zamanı tespit edilebilir ve soruşturmaya yön verilebilmektedir.

Ses delillerinin güvenilirliği ile ilgili çeşitli görüşler dile getirilmiştir. Bant kayıtlarının dışarıdan gelebilecek etkilere açıkça maruz kalabileceği için tahrifata ve bozulmaya yatkın olduğu Yargıtay içtihatlarında mevcuttur. Buna göre, ses kayıtlarının tek başına delil olamamaktadır. Ancak günümüz imkanlarında, kaset ve banttan öte, çok çeşitli formatlarla kaydedilebilen, dijital ortamlara aktarılabilen, ve üzerinde değişikliğe izin verilmeyen formatlarda saklanabilen ses kayıtlarına olan güvenin artması beklenmektedir.

Bugün, kişi ve konuşmacı tanıma işlemleri standarda bağlanan adli ses incelemelerinde önemli olan bu standardı uygulayan uzman değil, kimi zaman standartların dışına çıkabilecek ve suçluyu yakalamak için alternatif üretecek uzmanın seçimidir. İşte yürüyen sistemdeki en büyük eksiklik de burada başlıyor ve burada bitiyor.

Her gün değişen ve yenilenen dünyada parmak izi derken sesin de izinden bahseder hale geldik. Yarın nelerden bahsedeceğiz, kim bilebilir?


23 Temmuz 2012 11:04 Pazartesi

YORUMLAR
Toplam (0) Yorum Yapıldı.
Sayın ziyaretçimiz; Üye olmadan yapılan yorumlar "misafir" olarak adlandırılacaktır. Yorumlarınızda size özel bir isim ve resim kullanmak, yaptığınız yorumlara üye menüsünden ulaşmak, yorumlarınıza gelen cevapları kontrol etmek ve üyelere sunulan daha pek çok özellikten yararlanmak için üye olun!

YORUMCULARIN DİKKATİNE
İmlası bozuk, büyük harfle yazılan, hakaret niteliği taşıyan, argo, küfür ve ırkçı ifadeler içeren yorumlar kesinlikle yayınlanmayacaktır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Yorumunuz nedir?
1000 - karakter kaldı.
GÜNDEMDE ÖNE ÇIKANLAR
Diğer 
Yazılım
Uyumlu Web Tarayıcıları